Światło zapisane w dźwiękach. III Symfonia Mieczysława Wajnberga w nowym nagraniu Filharmonii Narodowej

Muzyka
Radio Świnoujście · 3 min

Źródło: Universal Music Polska

Stosunkowo rzadko obecna w fonografii III Symfonia h-moll op. 45 Mieczysława Wajnberga doczekała się rodzimego nagrania. Płyta Wajnberg 3 Krzysztofa Urbańskiego z Orkiestrą Filharmonii Narodowej trafi do dystrybucji 20 listopada, zaś przedpremierowo będzie można ją kupić dzień wcześniej w Filharmonii Narodowej po Koncercie Czwartkowym Folk symfonicznie.

Życie i twórczość Mieczysława Wajnberga naznaczone są piętnem wiecznej tułaczki: urodzony w Warszawie kompozytor musiał z niej uciekać w 1939 roku. Wojenna zawierucha rozdzieliła go z rodzicami i siostrą, którzy nie przeżyli wojny. Dwudziestoletni Wajnberg trafił do Związku Radzieckiego, który przez pierwsze lata stanowił dla niego bezpieczny azyl: studiował kompozycję w Mińsku, założył rodzinę, przyjaźnił się z Szostakowiczem i odnosił pierwsze sukcesy artystyczne. 
Niestety, spokój nie trwał długo: pod koniec lat 40. Wajnberg stał się ofiarą stalinowskich prześladowań, a w 1953 roku trafił na Łubiankę. Przed wysłaniem do łagru lub śmiercią uratowała go śmierć Stalina i następująca po niej odwilż. W 1966, po raz pierwszy od wojny, wrócił do Warszawy, aby wziąć udział w festiwalu Warszawska Jesień, jednak nie był to pobyt udany: stolica Polski w niczym nie przypominała już jego rodzinnego miasta, a jego kompozycja ostatecznie nie została wykonana podczas festiwalu. Wrócił do Moskwy, której nie opuszczał już do śmierci w 1996 roku, lecz ostatnie dekady życia przepełniało poczucie osamotnienia i poczucia, że nigdzie nie jest “u siebie”.
III Symfonia h-moll powstawała w latach 1949–1950, w epicentrum antyformalistycznej kampanii reżimu stalinowskiego. Okoliczności te zmuszały kompozytora do balansowania między narzuconą ideologią a własnym stylem. Choć życie Wajnberga nosiło piętno wojennej traumy i wiecznej tęsknoty, jego muzyka daje nadzieję wynikającą z piękna jako niezniszczalnej idei.

Mam poczucie spotkania z człowiekiem, który przeszedł przez piekło, a mimo to nie utracił wiary w piękno (…) Myślę o III Symfonii jak o próbie odnalezienia światła pośród ciemności – jak o muzycznym antidotum na ból.

Krzysztof Urbański w eseju dołączonym do wydawnictwa Wajnberg 3.

Wykonanie Orkiestry Filharmonii Narodowej pod batutą jej dyrektora artystycznego oddaje też inny, niezwykle istotny aspekt tego dzieła: barwne i wyraziste malarstwo dźwiękowe Wajnberga. III Symfonia zdaje się przenosić słuchaczy na szerokie pola o odległym horyzoncie, mazowieckie pejzaże, które istnieją już tylko we wspomnieniach. Urbański pisze:
Mam wrażenie, że Wajnberg nie napisał zwykłej muzyki, lecz namalował na kartach partytury wyjątkowy pejzaż. Pozbawiony dosłowności. Uczynił to raczej tak, jak wspomnienia odmalowuje sama pamięć, pozostawiając jedynie ulotne impresje.
Wajnberg 3 to drugie wydawnictwo płytowe Krzysztofa Urbańskiego z Orkiestrą Filharmonii Narodowej. Nominowana do Fryderyków ubiegłoroczna premiera – Górecki 3 – wzbudziła ogromne zainteresowanie i wzmogła oczekiwanie na kolejną płytę Filharmonii Narodowej. Kontynuując zapoczątkowaną przy Góreckim koncepcję edytorską, również Wajnberg 3 ukaże się w wersji kolekcjonerskiej – LP i CD, w opakowaniu imitującym płótno malarskie, oraz w wersji standardowej – samo CD. W projekcie okładki ponownie znalazł się obraz autorstwa Dominiki Suszczyńskiej-Mateli.
Nagranie realizowano w marcu 2026 w Sali Koncertowej Filharmonii Narodowej. Za reżyserię dźwięku odpowiada CD Accord i zespół wybitnych specjalistów: laureaci Grammy Andrzej Sasin i Aleksandra Nagórko oraz Antoni Grzymała. Wajnberg 3 był ostatnim projektem reżyserskim zmarłego w tym roku Andrzeja Sasina i to jego pamięci dedykowane jest wydawnictwo.
Prapremiera płyty odbędzie się 19 listopada w Filharmonii Narodowej po Koncercie Czwartkowym Folk symfonicznie, zaś na 20 listopada zaplanowana jest polska premiera dystrybucyjna.
Facebook