
Musical „Gdzie jest Róża” łączy komedię, przygodę, kryminał, baśń i współczesny teatr muzyczny. Punktem wyjścia do napisania libretta była pozornie rutynowa procedura: terenowy spis legend mazowieckich, mający potwierdzić istnienie i aktywność ich bohaterów oraz zgodność z oficjalnym rejestrem. W spektaklu legendarne postaci zyskały współczesny język i wyraziste osobowości. To propozycja dla widzów, którzy lubią, gdy teatr wymyka się schematom, a za śmiechem i muzyczną energią kryje się pytanie warte przemyślenia.
Osiemnaście podań w nowej, scenicznej odsłonie
Musical „Gdzie jest Róża” został zrealizowany przez Warszawską Operę Kameralną w roku jubileuszu 500-lecia włączenia Mazowsza do Królestwa Polskiego. Wydarzenie z 1526 roku stało się nie tylko historycznym punktem odniesienia, lecz także pretekstem do przyjrzenia się regionalnej tożsamości, pamięci i opowieściom, które od pokoleń kształtują wyobraźnię mieszkańców. Spektakl powstał na podstawie książki „Mazowsze. Księga legend i tajemnic” Marty H. Milewskiej. Przedstawienie nie rekonstruuje jednak dawnych podań ani też nie jest zbiorem zamkniętych opowieści, które zostały wiernie odtworzone. Osiemnaście podań z mazowieckich miast i miasteczek, pełnych wodnic, latających kotów, książąt i smoków, stało się dla twórców punktem wyjścia do współczesnej opowieści scenicznej, do budowania nowej narracji i zabawy konwencjami.
– Od samego początku pomyślałem o tym, że nie chcę opowiadać jednej legendy, nie chcę się skupiać na jednej postaci czy na jednym wątku. Taka rzecz, która jako twórcę kusiła mnie od początku, to napisanie zupełnie nowej historii, do której te legendy zostaną wtłoczone. Chciałem opowiedzieć historię, która jest zabawna, ostra, z bardzo wyrazistą i konkretną muzyką, która trochę przenosi nas do realizmu magicznego, do brytyjskiego humoru, trochę do świata Monty Pythona, natomiast cały czas w odniesieniu do legend z Mazowsza, które są inspiracją do przeprowadzenia tej historii – mówi agencji Newseria Jerzy Wołosiuk, autor libretta i muzyki.
Urzędniczy absurd i muzyka o wielu twarzach
W musicalu „Gdzie jest Róża” bohaterowie dawnych podań – Mistrz Twardowski, płocka Wodnica i Czarna Bestia z Ciechanowa podlegają nadzorowi fikcyjnego Urzędu Standaryzacji i Ewidencji Baśni i Legend. W wyniku kontroli okazuje się, że zaginęła Róża z Wyszkowa. Muzyka nie jest tutaj jedynie tłem dla wydarzeń. Pomaga budować postaci, podkreśla ich temperamenty i nadaje każdej z nich indywidualny rytm. Swing, tango i rock tworzą świat, w którym historyczne inspiracje spotykają się ze współczesną wrażliwością.
– Charakter bohaterów mazowieckich wynikał z legendy. Później za charakterem poszła konkretna scena, konkretna wizualizacja tego, jakim językiem ta postać będzie się posługiwała, z czym wiązały się konkretne gatunki muzyczne. W przypadku Czarnej Bestii jest swing, w przypadku Katarzyny Radziejowskiej jest tango, a w przypadku porywczego Siemowita jest rock w stylu Ozzy’ego Osbourne’a. Mam więc nadzieję, że charakter postaci koresponduje z muzyką, którą napisałem – wyjaśnia Jerzy Wołosiuk.
Przetworzenie zamiast historycznej rekonstrukcji
Za reżyserię i inscenizację odpowiada Jerzy Jan Połoński. Jak podkreśla, największym wyzwaniem było znalezienie wspólnego języka dla tak różnych tonacji – od urzędniczego absurdu po baśniowość, kryminalną intrygę i nostalgię.
– Pomysł autora, Jerzego Wołosiuka, był taki, żeby to opowiedzieć w sposób nieoczywisty, bardziej historyczny, troszeczkę śmieszniej, troszeczkę groźniej, troszeczkę nostalgicznie. Mamy źródło, czyli tekst, który jest bardzo absurdalny, bardzo w stylu angielskiego humoru. Nie opowiadamy o legendach, tylko bardziej pokazujemy te legendy i poznajemy ludzi z ich bohaterami tych legend, co jest moim zdaniem bardzo ciekawe i oryginalne – mówi reżyser.
Wizja Jerzego Jana Połońskiego opiera się więc na przetworzeniu, a nie rekonstrukcji. Zamiast historycznych kostiumów i scenicznych rekwizytów mających wiernie odtwarzać przeszłość twórcy szukali innej formy, która pozwoli widzom odczytać legendy na nowo. W ten sposób Mazowsze stało się nie tyle odległą krainą z dawnych podań, ile przestrzenią bliską współczesnemu odbiorcy.
– Najważniejsze to unikać tak zwanej cepeliady, tylko szukać zawsze jakiegoś przetworzenia, czyli tak jak ja widzę i czuję te postacie, jak widzi je autor kostiumów czy autor muzyki i libretta. My to po prostu przetwarzamy, nie staramy się ubrać w żaden historyczny kostium ani w historyczne rupiecie, tylko szukamy uniwersalnego języka, ludzkiego i współczesnego – podkreśla Jerzy Jan Połoński.
Pionierski druk 3D bezpośrednio na tkaninie
Dzięki współczesnej inscenizacji, muzyce, choreografii i multimedialnym rozwiązaniom legendy zachowują swoje korzenie, ale zyskują nową energię. Jednym z ważnych elementów budowania tego świata jest praca kostiumografa Marcina Łobacza. Stanął on przed innym zadaniem: stworzeniem kostiumów do zupełnie nowego musicalu, którego bohaterowie nie mają utrwalonych scenicznych wizerunków.
– To było niesamowicie dużym wyzwaniem, dlatego że jest to zupełnie nowa produkcja, światowa prapremiera i w tym przypadku kostiumograf tworzy postaci zupełnie od początku. Dostałem libretto i w mojej głowie one musiały się zrodzić na podstawie różnych bodźców, różnych czynników, czyli ja stworzyłem je z nicości. To było jednocześnie superkreatywne i bardzo stymulujące, a jednocześnie wiązało się z dużą odpowiedzialnością, ponieważ przez kostium komunikujemy postać – opowiada Marcin Łobacz.
W tym przypadku kostium nie jest wyłącznie wizualnym dodatkiem. Ma przekazywać informacje o bohaterze, jego charakterze i miejscu w opowieści, zanim jeszcze postać wypowie pierwsze słowa.
– Kostiumy są zawsze najdroższym i najbardziej czasochłonnym czynnikiem w produkcji teatralnej. W odróżnieniu od choreografii czy reżyserii muszą zacząć powstawać dużo, dużo wcześniej, ponieważ potrzeba miesięcy pracy, aby dokończyć je na premierę. Muszą powstać, jeszcze zanim czasami narodzi się choreografia, reżyseria czy nawet muzyka jak w tym przypadku – zaznacza kostiumograf.
W tej realizacji pojawi się również rozwiązanie technologiczne, które – jak podkreśla Łobacz – jest pionierskie w skali światowej, a w polskim teatrze zostanie wykorzystane po raz pierwszy.
– W Polsce użyte jest to w teatrze po raz pierwszy, są to elementy drukowane w technologii 3D bezpośrednio na tkaninie, w odróżnieniu od elementów normalnie drukowanych w 3D, powszechnie już wykorzystywanych w teatrach jako rekwizyty, nakrycia głowy, cokolwiek innego. Tutaj jest to zupełnie nowa technologia, bardzo innowacyjna, pionierska, czasami rzucająca pod nogi wiele przeszkód, wyzwań, natomiast bardzo ciekawa i pozwalająca na stuprocentowe odzwierciedlenie swoich wizji i marzeń – wyjaśnia Marcin Łobacz.
Komediowa forma z pytaniem o granice wolności
Twórcom zależało, żeby musical „Gdzie jest Róża” nie tylko zapewniał widzom dobrą zabawę, ale by pod komediową warstwą można było odkryć coś więcej.
– Tutaj istnieje przesłanie o idei, że każdy stanowi o sobie i powinien mieć prawo do wolności wypowiedzi, do pewnych postaw i zachowań, ale mam wrażenie, że w ostatnich latach im więcej mamy teoretycznie wolności, tym tak naprawdę mamy jej mniej. Dlatego myślę, że jest to ciekawa i mądra historia, i mam nadzieję, że widzowie to odczytają, wchodząc w kolejne jej warstwy, bo też tak jest ten spektakl konstruowany – mówi Jerzy Wołosiuk.
Nowy musical jest więc idealną propozycją dla widzów, którzy lubią, gdy teatr wymyka się schematom, a za śmiechem i muzyczną energią kryje się pytanie warte przemyślenia.
Prapremiera musicalu „Gdzie jest Róża” odbyła się 9 października 2026 roku w Teatrze Dramatycznym w Płocku. Spektakl został zrealizowany dzięki finansowaniu Samorządu Województwa Mazowieckiego.
Źródło: Newseria.pl

