Karpie pod lodową śrubą. Świnoujście 1969

Dwa czarno-białe zdjęcia, a ile można z nich wyczytać! Jest rok 1969. Świnoujście, okolice ulic Piłsudskiego i Piastowskiej, przy Parku Chopina. Przy słynnej fontannie ze śrubą okrętową zgromadzili się mieszkańcy. Nie przyszli jednak podziwiać fontanny. Przyszli kupić karpie na święta Bożego Narodzenia.

Na pierwszej fotografii widzimy mężczyznę w ciemnym płaszczu i futrzanej czapce. W rękach trzyma długi kij zakończony metalowym podbierakiem. Pochyla się nad lodowatą wodą i wyławia karpia. Tuż obok stoi stara waga sklepowa z dużą tarczą i metalowym koszem. Za chwilę ryba zostanie zważona i sprzedana.

To obraz Polski końca lat sześćdziesiątych. Czasy były skromniejsze, wybór towarów znacznie mniejszy, a przygotowania do świąt wymagały więcej zachodu. Nie było tutaj takich jak dziś supermarketów pełnych ryb, zakupów przez internet ani płatności telefonem.

Po karpia trzeba było przyjść, poczekać, aż sprzedawca wyłowi rybę, zważy ją i sprzeda. Czy kolejka była długa? Ile kosztował kilogram karpia? Czy mieszkańcy przynosili własne wiadra, aby zabrać rybę do domu?

Tego nie wiemy. Ale być może ktoś jeszcze pamięta.

W tych fotografiach jest coś więcej niż tylko przedświąteczny handel. Jest atmosfera dawnego Świnoujścia, zwyczajne życie mieszkańców i chwila, która dzięki fotografowi przetrwała niemal sześć dekad.

Najstarsza fontanna Świnoujścia

Fontanna ze śrubą okrętową jest uznawana za najstarszą fontannę w Świnoujściu. Przez dziesięciolecia była charakterystycznym punktem miasta, miejscem spotkań, spacerów, a nawet umawiania się na randki.

Z relacji mieszkańców publikowanych przed laty na iswinoujscie.pl wynika, że śruba miała pochodzić ze statku „Marchlewski”.

Fontanna zmieniała się wraz z miastem. Dawniej stała w znacznie bardziej otwartej przestrzeni. Dzisiaj otaczają ją rozrośnięte drzewa i krzewy, które częściowo zasłaniają jej charakterystyczną konstrukcję.

W kwietniu 2018 roku na iswinoujscie.pl pokazywaliśmy fontannę po ponownym uruchomieniu. Woda tryskała ze śruby, a obiekt znów przypominał o swojej dawnej świetności.

Czy słynna „Śruba” odzyska blask?

Historia fontanny może mieć również współczesny ciąg dalszy. W 2026 roku Urząd Miasta Świnoujście rozstrzygnął postępowanie dotyczące opracowania dokumentacji projektowo-kosztorysowej rewitalizacji skweru przy ulicach Piastowskiej i Piłsudskiego.

To właśnie teren, na którym znajduje się słynna „Śruba”. Zamówienie dotyczy przygotowania dokumentacji zagospodarowania tej przestrzeni, nie oznacza jednak jeszcze rozpoczęcia prac budowlanych.

Warto byłoby, aby przy okazji planowanych zmian zadbano również o ten wyjątkowy fragment historii Świnoujścia.

Bo przecież nie jest to zwykła fontanna. To miejsce, które pamięta kilka pokoleń mieszkańców.

Andrzej Ryfczyński zatrzymał czas

Autorem fotografii z 1969 roku jest nieżyjący już Andrzej Ryfczyński, mistrz fotografii, który przez dziesięciolecia dokumentował Świnoujście i życie jego mieszkańców. Pozostawił po sobie ogromny dorobek fotograficzny, którego wartość z każdym rokiem staje się coraz większa.

Na tych dwóch zdjęciach nie ma wielkich uroczystości, oficjalnych przemówień ani ważnych osobistości. Są zwyczajni mieszkańcy kupujący świąteczne karpie. I właśnie dlatego te fotografie są tak wyjątkowe.

Andrzej Ryfczyński dostrzegł w tej codziennej scenie coś, co warto było zachować. Dzisiaj możemy wrócić do tamtej zimy, przyjrzeć się twarzom ludzi, ubraniom, starej wadze i fontannie skutej lodem.

Fotograf odszedł, ale jego zdjęcia nadal opowiadają historię miasta.

Kto pamięta karpie przy „Śrubie”?

Może rozpoznacie kogoś z rodziny, sąsiada albo znajomego? A może sami pamiętacie, jak przy fontannie ze śrubą sprzedawano karpie?

Ile kosztowały ryby? Jak wyglądały przygotowania do świąt w tamtych latach?

Podzielcie się swoimi wspomnieniami w komentarzach. Być może dzięki nim uda się odtworzyć jeszcze jeden fragment historii Świnoujścia, który Andrzej Ryfczyński zatrzymał w swoim obiektywie w 1969 roku.

Fotografie archiwalne z 1969 roku: Andrzej Ryfczyński. Archiwum rodziny Ryfczyńskich.