

Banki coraz chętniej testują sztuczną inteligencję, ale wiele projektów zatrzymuje się na etapie pilotażu. Problemem często nie jest sama technologia, lecz brak odpowiedniego przygotowania organizacji. Eksperci wskazują, że aby AI przynosiła realne korzyści, instytucje finansowe muszą wyjść poza testowanie pojedynczych narzędzi i zacząć zmieniać całe procesy biznesowe. Coraz większą rolę mogą w tym odgrywać agenci AI, którzy samodzielnie wykonują określone zadania. Ich wykorzystanie wymaga jednak jasnych zasad nadzoru i odpowiedzialności.
– Według badań przeprowadzonych dla SAS ponad 88 proc. projektów POC [proof of concept – red.] związanych z AI w instytucjach finansowych w Polsce nie wychodzi poza etap pilotażu i nie przechodzi do produkcji. Najważniejszą przyczyną jest nieprawidłowe przygotowanie się do projektu, złe zdefiniowanie potrzeby, brak jasno określonego właściciela biznesowego projektu, czyli osoby, która za ten projekt odpowiada, oraz brak odpowiedniej infrastruktury do skalowania projektów od pilotażu do produkcji – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Łukasz Strzelec, szef zespołu Financial Services w SAS, podczas Banking & Insurance Forum.
Tegoroczne badanie EY „Jak polskie firmy wdrażają AI” wskazuje, że usługi finansowe są najbardziej zaawansowaną operacyjnie branżą w Polsce pod względem wykorzystania sztucznej inteligencji. 90 proc. organizacji z tego sektora wdrożyło rozwiązania oparte na AI lub są w trakcie ich implementacji, a pierwsze wdrożenia zakończyło 52 proc. firm. Co więcej, 60 proc. instytucji posiada formalną strategię wdrażania sztucznej inteligencji, a kolejne 32 proc. jest w trakcie jej opracowywania. W większości przypadków implementacja rozwiązań AI dotyczy wybranych funkcji biznesowych, takich jak obsługa klienta czy automatyzacja procesów. 44 proc. firm oceniło, że efekty AI były mniejsze, niż oczekiwano, a 13 proc. respondentów przyznało, że nie zdecydowałoby się na wdrożenie tego typu rozwiązań, gdyby znało ich rzeczywisty efekt.
– Aby AI przynosiła realne efekty w codziennej pracy banków, trzeba wyjść z fazy, w której mamy bardzo szeroki dostęp do różnych narzędzi i copilotów dla pracowników. Ten element oczywiście jest ważny, zwiększa produktywność pracowników, natomiast żeby doprowadzić do prawdziwej zmiany, musimy przy wykorzystaniu AI zmieniać procesy, popatrzeć, jak wygląda workflow i wyzwania biznesowe. Czyli nie tylko skracamy czas, tniemy koszty, zwiększamy efektywność poszczególnych pracowników, ale też chcemy przy wykorzystaniu AI zmienić całe procesy i mentalność danej instytucji – ocenia Łukasz Strzelec.
Pilotaże sprawdzają tylko wierzchołek góry lodowej
EY wskazuje, że 42 proc. firm z sektora finansowego realizuje strategię obejmującą całą organizację, co świadczy o rosnącym znaczeniu AI jako elementu kluczowego dla działalności polskich przedsiębiorstw.
– Problemem jest to, że pilotaże testują tylko wierzchołek góry lodowej, jakim jest model i wstępne rozeznanie w możliwościach technologii. To, czego nie testują, to ta dolna część, czyli wszystkie aspekty związane z wdrożeniem na poziomie organizacji, takie jak monitorowanie działania systemów, zarządzanie nimi, odpowiedzialność, rola człowieka w procesie czy dostęp do danych. Dopiero kiedy zajmiemy się tymi kwestiami, które zwykle wymagają więcej pracy, a których pilotaże nie testują, możemy mówić o wdrożeniu zakończonym sukcesem na poziomie organizacyjnym – przekonuje Paweł Osterreicher, general manager Poland w Wonderful.
Z międzynarodowego badania IDC „Data and AI Impact Report: The Trust Imperative”, przeprowadzonego na zlecenie SAS, wynika, że 45 proc. banków nie ma skutecznego nadzoru nad danymi, 42 proc. zmaga się z niedoborem specjalistów od AI, a 41 proc. ma problemy z infrastrukturą danych. Mimo tych trudności banki zamierzają zwiększać wydatki na sztuczną inteligencję. Blisko 60 proc. przewiduje wzrost wydatków na ten cel o 4–20 proc., a 12 proc. – o ponad 20 proc.
Z kolei według badania przeprowadzonego przez FT Longitude na zlecenie SAS i Microsoftu ponad trzy czwarte banków przewiduje, że do 2031 roku sztuczna inteligencja będzie autonomicznie podejmować decyzje kredytowe i dotyczące ryzyka na szeroką skalę.
Bezpieczne przejście od testów do produkcji
– Banki jako instytucje regulowane, aby dostosować swoje procesy do odpowiedniego wdrażania AI, powinny przygotować „autostradę” przejścia od projektów POC do pełnego wdrożenia systemowego. W tym celu potrzebne jest stworzenie odpowiednich regulacji, infrastruktury i dostępu do danych, żebyśmy przy każdym projekcie nie musieli na nowo ustalać, czy ten projekt się kwalifikuje i jakie ma efekty. Chodzi o to, żebyśmy umieli w sposób powtarzalny przeprowadzać wiele projektów od pomysłu do finalnego wdrożenia – tłumaczy Łukasz Strzelec.
W październiku 2026 roku Rada Stabilności Finansowej (FSB), czyli międzynarodowe gremium koordynujące działania państw i instytucji nadzorczych, opublikowała raport zawierający 12 dobrych praktyk dotyczących odpowiedzialnego wdrażania sztucznej inteligencji w instytucjach finansowych. Dotyczą one m.in. jasnego podziału obowiązków, oceny ryzyka, nadzoru człowieka nad działaniem systemów AI oraz kontroli zewnętrznych dostawców technologii. FSB podkreśla, że ważną rolę w nadzorowaniu wdrożeń powinny odgrywać zarządy i kierownictwo instytucji finansowych.
– Odpowiedzialność za decyzje dotyczące wdrażania projektów AI w instytucjach finansowych ostatecznie ponosi bank albo ubezpieczyciel, czyli sama instytucja. Ta odpowiedzialność spada na zarząd banku czy radę nadzorczą, natomiast na każdym z poszczególnych etapów jest także osoba, która za niego odpowiada. Każdy zespół – biznes, ryzyko, IT – odpowiada za swoją część, natomiast ostateczną odpowiedzialność ponosi bank bądź instytucja finansowa i jej zarząd. Nie da się jej przenieść na zewnątrz – podkreśla ekspert SAS.
Agenci AI jak nowi pracownicy z limitem uprawnień
Coraz większe znaczenie w rozwoju sztucznej inteligencji mają agenci AI, którzy mogą samodzielnie wykonywać określone zadania i realizować wieloetapowe procesy. Z raportu IDC „CIO Playbook 2026. The Race for Enterprise AI” wynika, że 55 proc. badanych organizacji z różnych branż na świecie jest na etapie testowania agentów AI, prowadzenia pilotaży lub wdrożeń na ograniczoną skalę. 21 proc. wykorzystuje agentów AI na szeroką skalę, a 39 proc. ocenia, że do pełnego wdrożenia potrzebuje jeszcze ponad roku.
– Należy zacząć traktować agentów AI jak pracowników i – tu trochę kontrowersyjna teza – z odpowiedzialnością, z dostępem do określonych zasobów. Nie dajemy nowemu pracownikowi wszelkich dostępów, więc agent również powinien mieć rozsądnie nadane uprawnienia, odpowiedzialność budżetową i jasno określone miejsce w strukturze, czyli swojego managera. Agent wykonuje konkretną pracę, która powinna usprawniać, a czasem zastępować pracę wykonywaną dotychczas przez ludzi i systemy. W związku z tym powinien być z tej pracy rozliczany i traktowany poważnie, także pod względem aktualizacji wiedzy i roli w procesie – mówi Paweł Osterreicher.
Rozwój agentów AI może zmienić także sposób, w jaki klienci korzystają z usług finansowych. Z globalnego badania przeprowadzonego przez Forrester Consulting na zlecenie Experian wynika, że 54 proc. respondentów deklaruje, że czułoby się komfortowo, gdyby agent AI składał w ich imieniu wnioski kredytowe. 85 proc. uważa, że takie narzędzia mogą pomóc w porównaniu większej liczby ofert, a 84 proc. – w znalezieniu korzystniejszych cen lub oprocentowania. Jednocześnie tylko 5 proc. badanych byłoby gotowych przyznać agentowi AI pełną samodzielność przy składaniu wniosku kredytowego.
Z kolei analitycy McKinseya w kwietniu 2026 roku wskazali, że agenci AI mogą się stać głównym sposobem kontaktu klientów z bankami, ograniczając potrzebę korzystania z bankowych aplikacji, infolinii czy oddziałów.
– Rewolucja agentów AI przyspiesza. Coraz częściej działają oni jako osobiści asystenci klientów, stając się głównym pośrednikiem w kontakcie z instytucją finansową. Nasze przygotowanie do tej zmiany zależy od wniosków, jakie wyciągniemy z wcześniejszych wdrożeń – podkreśla Paweł Osterreicher. – Ważne, aby organizacje nie ograniczały się wyłącznie do działań defensywnych, takich jak blokowanie agentom możliwości negocjowania cen. Skoro konsumenci będą coraz chętniej z nich korzystać, firmy powinny myśleć ofensywnie: budować dedykowane interfejsy ułatwiające tę współpracę i wykorzystywać ją do generowania przychodów.
Źródło: Newseria.pl

