Ruch oczu i algorytmy zdradzą ukryty stres. Nowe technologie pomogą diagnozować problemy psychiczne żołnierzy

Lifestyle
Radio Świnoujście · 5 min

Sztuczna inteligencja, śledzenie ruchu oczu i pomiary reakcji organizmu pomogą we wczesnym wykrywaniu depresji czy zespołu stresu pourazowego u żołnierzy. W Wojskowym Instytucie Medycznym powstaje nowoczesne stanowisko diagnostyczne, a równolegle rozwijana jest aplikacja zapewniająca wojskowym i ich rodzinom anonimowe wsparcie. Eksperci podkreślają jednak, że technologia usprawni diagnozę, ale nie zastąpi kontaktu z psychologiem czy psychiatrą.

– AI i nowa technologia są w stanie dokonać pewnego przełomu diagnostycznego. Obecnie traktujemy je jako kolejny etap diagnozy, kolejne narzędzie, ponieważ do tej pory diagnoza psychologiczna i psychiatryczna opierała się na tym, co obserwowaliśmy w wywiadzie psychologiczno-psychiatrycznym, co uzyskaliśmy poprzez standaryzowane testy psychologiczne – mówi agencji Newseria Marta Górska, psycholog i psychotraumatolog z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii w Wojskowym Instytucie Medycznym – Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie.

Technologie dla szybszej diagnostyki

Nowe technologie dają narzędzia, które mogą przyspieszyć diagnostykę i wyłapać niepokojące oznaki reakcji organizmu na stres.

– Jesteśmy w stanie dokonywać pomiarów w czasie rzeczywistym i prowadzić terapie ekspozycyjne, czyli takie, które przenoszą nas do rzeczywistego trudnego środowiska, w którym pacjent doświadczył traumy – wskazuje Marta Górska. – Mamy urządzenia ubieralne, bioczujniki, które są obecne na rynku i które stale się rozwijają, opieramy się również na algorytmach, modelach predykcyjnych i przede wszystkim na multimodalnej ocenie funkcjonowania człowieka, która w czasie rzeczywistym rejestruje odpowiedzi i reakcje.

Tego typu narzędzia mogą mieć zastosowanie nie tylko w populacji zawodowej żołnierzy, ale również osób cywilnych.

– Nowa technologia pomaga przede wszystkim zobaczyć to, czego nie widzimy na pierwszy rzut oka. Często widzimy żołnierza, który cały czas trzyma gardę, chce być silny, niepokonany. Jeśli używamy nowej technologii, jesteśmy w stanie pokazać czynniki wydolności czy czynniki odporności: widzimy bicie serca, tętno, tor oddechowy, czyli to, czy ten żołnierz jest w stresie – wyjaśnia ekspertka WIM-PIB. – Mamy też urządzenie, które rejestruje ruch gałek ocznych – na podstawie fiksacji wzroku, możemy ocenić również poziom pobudzenia układu autonomicznego.

Polski zespół naukowców m.in. z SWPS i Akademii Leona Koźmińskiego połączył śledzenie ruchu gałek ocznych ze sztucznymi sieciami neuronowymi, by stworzyć narzędzie do wczesnej diagnostyki chorób psychicznych czy neurologicznych. Badaniu zostało poddanych 101 osób (z depresją, lękiem społecznym oraz grupa kontrolna). Ruchy ich gałek ocznych były rejestrowane podczas oglądania zdjęć twarzy. Badacze podkreślają, że wzorce ruchów oczu mogą dostarczyć obiektywnych danych na temat kondycji psychicznej. U osób depresyjnych zauważalna jest tendencja do skupiania uwagi na negatywnych bodźcach. Z kolei osoby z lękiem społecznym wykazują zwiększoną aktywność w skanowaniu twarzy. Opracowane przez naukowców narzędzie osiągnęło w przypadku rozróżniania depresji i lęku społecznego skuteczność rzędu 60–70 proc.

W Wojskowym Instytucie Medycznym zostało zbudowane stanowisko diagnostyczne wyposażone w urządzenia do pomiaru funkcjonowania psychofizjologicznego. Zbierane dane mają posłużyć do opracowania algorytmów sztucznej inteligencji wspierających ocenę stanu psychicznego. Ich zadaniem będzie m.in. porównywanie reakcji badanych osób ze wzorcami charakterystycznymi dla różnych grup, w tym pacjentów z PTSD i depresją.

 – Na tej podstawie będziemy mieli grupę porównawczą i będziemy mogli wspierać się w procesie diagnozy. AI dzięki uczeniu maszynowemu będzie mogła wskazać, które osoby będą wymagały dalszej diagnostyki, a które nie. Może być to wykorzystane w procesie rekrutacji dużych grup do wojska – mówi Marta Górska. – Aplikacje i telemedycyna są już rozwinięte. Clou polega na tym, żeby zbierane dane umieć łączyć, by wcześniej wykrywać zmianę i koncentrować uwagę specjalistów właśnie tam, gdzie ona jest najbardziej wymagana.

Aplikacja ma wspierać zdrowie psychiczne żołnierzy

Równocześnie w WIM, przy współpracy z grupą CasusBTL, powstaje aplikacja fortis.army, która ma służyć żołnierzom doświadczającym problemów zdrowia psychicznego.

– Aplikacja powstała z uwagi na to, że widzimy potrzebę wzmocnienia opieki nad żołnierzem. Nadal spotykamy się z sytuacjami, że żołnierz wstydzi się problemów zdrowia psychicznego. Chcemy dać narzędzie i stworzyć cały system pomocy nakierowany na żołnierza, jego psychoedukację, narzędzia do relaksacji oraz przede wszystkim przekierowanie do specjalistycznej pomocy – mówi kpt. lek. Daria Domaradzka z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii WIM-PIB.

Narzędzie ma zapewnić wojskowym oraz ich rodzinom anonimowy dostęp do screeningu, psychoedukacji oraz informacji o możliwościach uzyskania specjalistycznej pomocy. Działanie aplikacji ma się opierać na czterech filarach. Pierwszym jest krótki test kliniczny badający poziom nastroju, apatii, stresu, lęku, snu oraz objawów PTSD. Drugim filarem jest moduł przekierowujący użytkownika do dopasowanych form pomocy. Trzeci to narzędzie do codziennej pracy nad sobą i profilaktyki, a czwarty – system ciągłego monitorowania, połączony z centrum telemonitoringu, analizującym alerty.

– Ten system jest ogólnodostępny. Będzie mógł z niego skorzystać każdy żołnierz. Kierunkujemy się na rodziny żołnierzy oraz pracowników resortu obrony narodowej. Chcemy, żeby żołnierz mógł śledzić postępy oraz mieć wgląd w wyniki testów, jakie wypełni. Jeśli w tym screeningu wyjdzie, że dzisiaj prezentuje objawy lękowe, to na przestrzeni czasu będzie mógł ocenić, działając w tej aplikacji, czy te objawy się wzmacniają, czy ustępują – zapowiada kpt. Daria Domaradzka.

Technologia nie zastąpi psychologa i psychiatry

Eksperci zaznaczają jednak, że żadna, nawet najbardziej zaawansowana technologia nie zastąpi bezpośredniego kontaktu ze specjalistą.

– Musimy pamiętać, że to wszystko nie jest w odłączeniu od diagnosty. My zawsze będziemy obecni jako psychologowie i terapeuci. Jesteśmy bardzo potrzebni, ponieważ bez relacji terapeutycznej z drugim człowiekiem, bez rozmowy i podstawowego kontaktu nie jesteśmy w stanie prowadzić tego typu badania – wskazuje Marta Górska. – Technologia ma ułatwić, ale nie prowokować nas do pójścia na łatwiznę, dlatego szczególnie ważne jest to, żebyśmy nadal pamiętali, że wywiad, obserwacja i kontakt z drugim człowiekiem są najważniejsze.

Ubiegłoroczny raport WIM „Przywrócić rangę, zatrzymać talenty – strategia rewitalizacji korpusu lekarzy Sił Zbrojnych RP. Diagnoza deficytów kadrowych oraz program reform strukturalnych wojskowej służby zdrowia” wskazuje, że w jednostkach wojskowych bezpośrednie wsparcie psychologiczne zapewnia 255 specjalistów, co przy ówczesnej liczebności sił zbrojnych przekłada się na wskaźnik 825 żołnierzy przypadających na jednego psychologa. Obciążenie psychologów w wojsku przekracza rekomendowane standardy NATO, które przewidują dostępność jednego specjalisty na 300–500 żołnierzy. Niedobory kadrowe dotykają także zabezpieczenia psychiatrycznego – zgodnie z danymi z ubiegłego roku w całych Siłach Zbrojnych RP służbę pełniło 13 czynnych psychiatrów wojskowych oraz ok. 20 lekarzy odbywających specjalizację w tej dziedzinie.

Facebook

Źródło: Newseria.pl